news-networking-iot-city-istock

گزارش رویداد اعلام نیازهای فناورانه صنعت گاز

در ۱۰ دقیقه این متن را بخوانید

رویداد ارائه نیازهای فناورانه صنعت گاز یک Reverse Pitch یا ارائه وارونه است که با هدف بهره‌مندی شرکت ملی گاز ایران از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور و مشارکت این شرکت ها در توسعه نوآوری و فناوری در صنعت گاز طراحی شده است.

با توجه به مشکلات و چالش‌های ناشی از سیل اخیر در برخی از استان‌های کشور، محور نخستین Reverse Pitch  صنعت گاز، محافظت از تجهیزات و زیرساخت‌ها در مقابل سیل و بلایای طبیعی تعیین شده بود که طی این رویداد ضمن بیان تجارب تلخ اما ارزشمند حوادث ابتدای سال ۹۸، برخی از مهم‌ترین نیازها و چالش‌های صنعت گاز در مناطق مختلف کشور تشریح شد.

در این رویداد که به همت فن بازار تخصصی گاز ایران و با مشارکت فن بازار ملی ایران و صندوق نوآوری و شکوفایی در تاریخ ۲۶ خرداد ماه ۱۳۹۸ و با حضور جمع کثیری از نمایندگان شرکت‌های دانش‌بنیان در ساختمان مرکزی شرکت ملی گاز ایران برگزار شد، بومرنگ نقش مجری رویداد و کارگزار تبادل فناوری را به عهده داشت.

در رویداد ارائه نیازهای فناورانه صنعت گاز، نمایندگان شرکت گاز از استان‌های خوزستان، گلستان، فارس، لرستان، شرکت انتقال گاز و بخش بهداشت، ایمنی و محیط زیست شرکت گاز ابتدا به بیان تجربیات حاصل از جاری شدن سیل در استان‌های مختلف کشور پرداختند و در ادامه برخی از مهم‌ترین نیازهای خود را تشریح نمودند.

عناوین این نیازها در ذیل آمده است:

  • شناسایی نقاط آسیب‌دیده با توجه به نبود سیستم‌های قرائت از راه دور.
  • بستن شیرها یا انسداد لوله قبل و بعد از محل حادثه به‌منظور جلوگیری از نشت و سلسله حوادث ثانویه.
  • تعیین چگونگی ساختار SPAN، اجرای آن در بالادست یا پایین تقاطع پل‌ها و مسیل‌ها.
  • شناسایی بهترین نقاط برای عبور خطوط انتقال با در نظر گرفتن خصوصیات جغرافیایی، مدل‌های هیدرولوژی مناطق و تأسیسات موجود به‌منظور شناسایی آسیب‌پذیری و راهکارهای اصلاحی.
  • ایجاد امکان دسترسی فیزیکی به ایستگاه‌ها، شبکه و تاسیسات گازرسانی.
  • روش‌ها و تکنولوژی‌های رفع موقت شناوری خطوط و شبکه‌های تغذیه و توزیع گاز طبیعی.
  • ارائه تکنولوژی مهار روان آب در ایستگاه‌ها (سیل‌بندهای موقت) با کاربرد سریع.
  • توسعه تکنولوژی مرتبط با بلوک‌بندی آنلاین شبکه توزیع گاز طبیعی.
  • ساخت ایستگاه تقلیل فشار با قابلیت سازگاری با کلیه تیپ ایستگاه‌های موجود.
  • مقاوم‌سازی تأسیسات گاز در مقابل سیل، رانش آب، شستگی، گسل و زلزله.
  • بازبینی دستورالعمل‌ها و نقشه‌های عبوری خطوط لوله گاز از رودخانه‌ها و مسیل‌ها.

‌        تدوین دستورالعمل تعمیر و نگهداری تأسیسات و شبکه‌های گازرسانی در زمان بحران و در تقاطع با رودخانه‌ها.

  • مقاوم‌سازی خطوط لوله انتقال گاز در برابر سیلاب.
  • تدوین استاندارد طراحی خطوط لوله انتقال گاز در تقاطع با رودخانه‌ها.
  • بازنگری مشخصات فنی اجرا و راه‌اندازی خطوط لوله انتقال گاز IGC-C-PL-100.
  • ترمیم شبکه‌های فلزی و پلی‌اتیلن.
  • ترمیم بدنه رودخانه.

در ابتدا دکتر سعید پاک‌سرشت، مدیر پژوهش و فناوری شرکت ملی گاز ایران گفت: شرکت گاز از اوایل امسال با چالش سیل مواجه شد که سعی داریم راه‌حل‌هایی را در این راستا پیدا کنیم. سابقه شرکت گاز بیش از ۵۰ سال است.

ما هیچ وقت خودمان را از دریافت ایده‌های جدید محروم نمی‌کنیم و در صدد برقراری پیوند با ایده‌ها و نوآوری‌های بیرون سازمان هستیم که این رویداد فرصت مناسبی است که فضا را در اختیار کارآفرینان قرار داده که راه‌حل ارائه کنند و همگی از آن بهره‌مند شویم. با مدیریت این اندیشه‌ها به مرحله عمل نزدیک‌تر می‌شویم. این یک فرآیند طبیعی است که می‌باید همیشه اتفاق بیفتد. هدف دیگر فرهنگ‌سازی و ایجاد یک فرآیند جدید درون سازمانمان است و کارکنان سازمان باید بدانند که ایده‌ها و راه‌حل‌ها می‌توانند از بیرون وارد سازمان شوند.

سپس دکتر میلاد صدرخانلو، رئیس شبکه فن‌بازار ملی ایران عنوان داشت: مرکز فن‌بازار ملی ایران از سال ۸۲ به پیشنهاد سازمان برنامه و بودجه تشکیل شده است. تولد مفهوم پرکاربرد بروکری است که رویکرد ما را تغییر داده است.

مجموعه بومرنگ یکی از بروکرهای مطرح برای کمک به فروش محصولات است. دوستان می‌توانند به بروکرهای مرکز فن‌بازار ملی ایران اعتماد کنند که تعداد آن‌ها حدود ۳۰تا است.

در ادامه دکتر مرضیه شاهوردی، مدیر توانمندسازی صندوق نوآوری و شکوفایی گفت: صندوق نوآوری و شکوفایی بزرگترین نهاد تأمین مالی فناوری و نوآوری است که حدود ۱۷۰۰ طرح دانش‌بنیان به کمک صندوق به مرحله اجرایی رسیده‌اند. خدمات صندوق نوآوری و شکوفایی به سه دسته کلی تسهیلات، سرمایه‌گذاری و توانمندسازی خلاصه می‌شود که برای مورد اول، یعنی تسهیلات، خدمات قرض‌الحسنه و لیزینگ (زمانی که خریدار بالفعل وجود داشته باشد) موجودند. در مورد خدمات سرمایه‌گذاری، این همکاری معمولا بطور همزمان با یک یا دو نهاد دیگر انجام می‌گیرد و در رابطه با خدمات توانمندسازی، دوره‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت برای آموزش و مشاوره وجود دارد.

علاوه بر این، صندوق‌های پژوهش و فناوری نیز وجود دارند که علاوه بر شرکت‌های دانش‌بنیان، به استارتاپ‌ها هم می‌توانند وام دهند. همینطور برای توسعه بازار شرکت‌های دانش‌بنیان، حمایت از دانشگاه‌ها و برای رویدادها و شبکه‌سازی، رویدادهای ارائه نیازهای فناورانه را ارائه می‌دهیم.

پس از آن مهندس محمد رضا یوسفی‌پور، رئیس بهداشت، ایمنی و محیط زیست شرکت ملی گاز ایران گفت: در هر کجای دنیا که سلسله حوادثی رخ می‌دهد، حوادث در حوزه گاز به مراتب از حوادث حوزه برق و آب سنگین‌تر است. در صنعت گاز بخش بزرگی از گستردگی روزافزون در سراسر کشور را صنعت گاز شامل می‌شود و حدود ۷۵ درصد از سبد انرژی کشور را نیز دربرمی‌گیرد.

اگر نگاهی به صنعت گاز در شرایط فعلی داشته باشیم، خواهیم دید که ما قریب به ۲۰۰۰۰ نفر پرسنل، ۲۵۰۰۰ پیمانکار (در درون صنعت) و حدود ۶۰ شرکت تابع داریم. در سال ۲۰۱۴ از مرز ۶۰۰ میلیون مترمکعب گذشتیم. همچنین ۱۸ پالایشگاه، نزدیک به ۴۰۰۰۰ کیلومتر خطوط انتقال را دارا می‌باشیم. علاوه بر آن حدود ۸۵ ایستگاه تقویت فشار و ۲۵۰ کمپرسور موجود است.

آسیب در هر نقطه از پالایشگاه‌ها، شبکه انتقال و توزیع، موجب ضعف در ارائه خدمات شده و بحران ایجاد می‌کند. ما اگر نتوانیم پیش از بحران تدابیری را بیندیشیم، مقابله با بحران، کاربسیار دشواری خواهد بود. این پیش‌بینی‌ها می‌توانند هم در حوزه سخت‌افزاری و هم در حوزه نرم‌افزار باشند.

عدم توجه به پیش‌بینی‌ها تبعات زیادی در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، ملی و حتی فراملی خواهد داشت.

برای اینکه تأسیسات شرکت ملی گاز از پایداری و استحکام لازم برخودار باشد، می‌بایست چهار فاکتور Resistance، Relatability، Flexibility و Redundancy را دارا باشد.

ما نه انرژی برق هستیم و نه آب و نباید بیهوده گاز را قطع کرد. به‌عنوان مثال اگر تا نهایتاً ۳۰ دقیقه بعد از وقوع زلزله در تهران، تصمیم نگیریم که چه جاهایی گاز قطع شده و چه جاهایی نشود، بازآوری این شبکه مستلزم حوادث زیاد و نگرانی‌های زیادی می‌گردد.

بنابراین در قطع و وصل کردن گاز در کلان‌شهرها (مثل تهران و اصفهان) مسائل زیادی داریم که توقع می‌رود دوستان کارآفرین راهکارهای مناب ارائه دهند.

مهندس نکونام، مدیر بهره‌برداری شرکت گاز استان خوزستان نیز سخنرانی خود را چنین ایراد کرد: شرکت گاز استان خوزستان ریشه در اولین تلاش‌ها، جهت استفاده از گاز طبیعی در ایران دارد. برای بکارگیری منابع گاز جنوب از اواخر سال ۱۳۴۴ طراحی خطوط جمع‌آوری گاز و تصفیه آنها در پالایشگاه بیدبلند و همچنین احداث خط انتقال گاز ۴۲ اینچ از پالایشگاه بیدبلند تا مرز ایران و شوروی سابق در آستارا آغاز گردید. عملیات لوله‌گذاری مرحله اول به طول ۱۱۲۰ کیلومتر در تاریخ ۶ آبان ماه ۱۳۴۹ خاتمه یافت که از همین تاریخ صدور گاز به شوروی سابق نیز آغاز گردید. همچنین در سال ۱۳۴۸ جهت توزیع گاز طبیعی در اهواز، پخش و فروش گاز اهواز با ۳۵ نفر فعالیت خود را آغاز نمود که قبل از انقلاب علاوه بر واحدهای صنعتی تجاری به حدود ۲۰۰۰ مشترک خانگی نیز خدمات ارائه می داد. در سال ۱۳۵۱ با ایجاد سازمان و تشکیلات منسجم، اقدام به توسعه گازرسانی به شهرهای استان نمود و در سال ۱۳۵۹ به نام گاز منطقه یک خوزستان تغییر نام داد. درسال ۱۳۷۷ شرکت گاز استان خوزستان تاسیس و شرکت پالایش گاز بیدبلند و منطقه یک عملیات انتقال نیز در سال ۱۳۷۹ تفکیک و ایجاد گردیدند.

پنج نیاز در استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفته که در ادامه به این موارد خواهیم پرداخت:

سپس نوبت به ارائه جناب مهندس مهدوی، مسئول کمیته مقاوم‌سازی گاز استان فارس رسید که بدین شرح است: در سال ۱۳۴۲ ساماندهی فعالیت‌های گازرسانی در شیراز با نام منطقه ۵ گازرسانی شکل گرفت که استان‌های فارس، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و کرمان را تحت پوشش خدمات خود قرار داده بود و پس از تغییرات مختلف، سرانجام در سال ۱۳۷۷ شرکت گاز استان فارس با دامنه فعالیت در محدوده استان تأسیس گردید.

شرایط جغرافیایی استان به نحوی است که ۵ خط لوله سراسری گاز از حریم آن عبور کرده و شرای انتقال این ذخایر و منابع از منطقه جنوب غربی کشور و سواحل خلیج فارس به استان‌های شمالی، جایگاه استان را به‌عنوان گلوگاه انتقال حدود ۷۰ درصد انرژی گازی، بسیار حائز اهمیت و استراتژیک نمایان ساخته است.

شرکت گاز استان فارس در حال حاضر دارای ۱۴۵۴۶۵۹ مشترک و ۷۸۲۲۰۷ فقره انشعاب بوده که با شبکه‌گذاری به‌طول ۲۶۸۳۰ کیلومتر، شامل ۹۶ شهر و ۱۷۶۰ روستا و ۷۳۹۷ صنعت گازدار می‌باشد.

ما باید از سیل اخیر درس بگیریم و به‌دنبال این باشیم که بحران‌های بعدی را کنترل کنیم. بانک‌های اطلاعاتی خوبی در شرکت گاز موجود است که دوستان پژوهشگر می‌توانند مراجعه کنند و از این اطلاعات استفاده نموده و آن را به مرحله اجرا دربیاورند.

دو نیاز در استان فارس مورد بررسی قرار گرفته که در ادامه به این موارد خواهیم پرداخت:

همچنین مهندس کردی، رئیس بهره‌برداری شهرستان‌های شرکت گاز استان گلستان در ابتدا به شرح وضعیت استان گلستان پرداخته و سپس اقدامات انجام شده قبل از بحران را این چنین برشمرد:

  • برگزاری مانورها در سطح استان.
  • برگزاری آموزش‌های لازم در خصوص بحران.

همچنین اقدامات انجام شده در حین بحران را چنین نام برد:

  • سرکشی از مسیرهای شبکه تغذیه و توزیع.
  • هماهنگی با خطوط انتقال گاز، پخش فرآورده‌های نفتی، مدیریت گازرسانی، مدیریت بحران استان و استانداری.
  • برگزاری جلسه کمیته بحران و اتخاذ تصمیمات اولیه.
  • استفاده از خدمات مشاور و اساتید دانشگاهی.
  • برگزاری جلسات بین‌سازمانی به‌منظور تشریک مساعی و اشتراک‌گذاری تجربیات حاصله.
  • تشکیل کارگروه خبره، متشکل از مهندسی، بازرسی فنی، بهره‌برداری، HSE و مشاوره به‌منظور ارائه راهکار به جهت تسریع در عملیات بازرسانی.

مشکلات موجود به دلیل نبودن فناوری‌های مورد نظر:

  • در شرایط بحرانی سایر شرکت‌های خدمت‌رسان بدون توجه به تأسیسات موجود با انجام اقدامات خودسرانه اقدام به حفاری‌ها غیرمجاز می‌کنند، این امر باعث تهدید و آسیب تأسیسات گاز شده و بعضاً ایجاد بحران جدید می‌نماید (در زمان بحران).
  • در حال حاضر از فناوری‌های خاص در این خصوص استفاده نمی‌شود (به غیر از دستگاه قطع خودکار حساس به زلزله در یک ایستگاه تقلیل فشار به‌صورت آزمایشی ولی انتظار است با استقرار فناوری‌های نوین نسبت به شناسایی و پایش و پیش‌بینی خطرات احتمالی و کاهش تبعات و مخاطرات ناشی از آن، آسیب‌های ناشی از این مشکلات به حداقل برسد.)

موانع موجود در رفع نیاز

  • خلاء استانداردها و دستورالعمل‌ها با توجه به شرایط اقلیمی متفاوت.
  • تناسب بین هزینه‌ها و پذیرش ریسک: با توجه به اینکه احتمال حف ریسک (در خصوص حوادث طبیعی وجود ندارد) می‌بایست نقطه بهینه‌ای بین ریسک باقیمانده پس از مقاوم‌سازی و هزینه‌ها برقرار کرد.
  • محدودیت‌هایی که سایر سازمان‌ها ایجاد می‌کند (عدم صدور مجوزها توسط راه‌آب، منابع طبیعی و …)
  • اعمال نظر مقامات سیاسی در خصوص گازرسانی به مناطق که توجیه فنی و اقتصادی ندارد.

وضعیت مطلوب:

  • بیان انتظارات مدنظر از اجرای فناوری مورد نظر
    • هر چند حذف ریسک امکان‌پذیر نمی‌باشد تدابیری که ریسک‌ها تا حد معقولی کاهش یافته و نزدیک صفر شود.

مهندس کوگانی، رئیس خدمات فنی و مهندسی شرکت گاز استان لرستان نیز پس از بررسی وضعیت استان لرستان و شرکت گاز آن، اقدامات اساسی انجام شده جهت مهار بحران سیل فروردین ۹۸ را به دو بخش قبل از بحران سیل و حین بحران سیل تقسیم کرده و بصورت موردی آن‌ها برشمرد:

اقدامات اساسی قبل از سیل

  • برگزاری مانورهای مقابله با بحران بصورت برنامه‌ریزی شده و مدون در طول سال.
  • تشکیل کمیته بحران و ارزیابی تأسیسات نواحی در معرض سیل.
  • راه‌اندازی مرکز بحران به‌صورت ۲۴ ساعته.
  • اعزام اکیپ‌های تعمیرات از نواحی معین به نواحی در معرض خطر سیل.
  • ارسال تجهیزات مورد نیاز به نواحی در معرض خطر سیل.
  • اعلام آماده‌باش به کلیه نیروهای عملیاتی.
  • ۲۴ساعته نمودن فعالیت انبار کالا جهت تأمین کالاهای مورد نیاز.

اقدامات اساسی حین از سیل

  • مدیریت خلاق و صحیح اکیپ‌ها توسط سرگروه‌های از قبل تعیین شده (حضور فیزیکی در مناطق).
  • تلاش جهادی و حداکثری نیروهای عملیاتی مستقر مناطق سیل‌زده (بدلیل قطع کلیه ارتباطات رادیویی و جاده‌ای).
  • هماهنگی و تأمین به‌هنگام تجهیزات مورد نیاز از استان‌های همجوار استفاده از تجهیزات نوین نظیر هلی‌شات و …

دسته‌بندی شبکه و تأسیسات خسارت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دیده

  • محل تقاطع شبکه‌ها با رودخانه‌ها و سیل‌ها
  • خطوط لوله اجرا شده به موازات رودخانه‌ها
  • محل عبور شبکه‌ها از مناطق رانشی
  • آب‌شکستگی کانال و مسیر لوله‌گذاری (در مسیرهای شیب‌دار)

سه نیاز در استان لرستان مورد بررسی قرار گرفته که در ادامه به این موارد خواهیم پرداخت:

همینطور مهندس بیرانوند، نماینده شرکت انتقال گاز ایران و رئیس مرکز بهره‌برداری خطوط انتقال گاز خرم‌آباد عنوان داشت: اگر ما اِشکال موجود در طراحی استانداردها را بررسی کنیم متوجه می‌شویم که استانداردهای ما که برگرفته از استانداردهای از امریکایی، کانادایی و اروپایی هستند؛ بر روی آن‌ها بومی‌سازی صورت نگرفته است.

در سایر کشورها یکپارچگی رودخانه‌ها انجام شده‌اند و هر کدام از آن‌ها ریسک‌های خودشان را دارند ولی در کشورها ما تقریبا این اطلاعات را نداریم. این اطلاعات در سایر کشورها در دست طراح است. همینطور اطلاعاتی از رانش و آب‌شستگی وجود دارد که اصطلاحاً دست طراح را باز می‌گذارد.

ما در پایان مسائل به‌دنبال این هستیم که یک خط یکپارچه داشته باشیم. خطی که ایمن، پایدار، پاک و بهره‌ور باشد. با این اطلاعات طراح می‌تواند استانداردی کاربردی بنویسد.

درواقع ما دو نوع تهدید داریم: یک تهدید از محیط، و دیگری تهدید از خود خط لوله (فشار داخلی). ما از فشار داخلی مشکلی برای تهدیدها نداریم؛ چرا که قابل شناسایی هستند ولی سیل نیازمند اطلاعات بیرونی است و ما آن‌ها را نداریم موجب می‌شود که این‌گونه دچار مشکل شویم. این اطلاعات باید در هر سه حوزه طراحی، اجرا و بهره‌برداری مد نظر قرار بگیرد و بر اساس آن عمل شود.

در خط لوله چهار نوع آسیب داریم که اگر آسیب‌های خط لوله و عوامل محیطی در نظر گرفته شوند ما خط لوله‌ای در برابر سیل (در بستر رودخانه) کاملاً ایمن خواهیم داشت.

انواع آسیب‌های خط لوله:

  • آسیب غوطه‌وری و خمش لوله.
  • برخورد اجسام به لوله.
  • خستگی براساس ارتعاش.
  • آب‌شستگی در طول خط لوله.

 

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در print
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram